در روزهایی که خبرهای اقتصادی، تحلیل‌های سیاسی، احتمال تنش‌های تازه و موج مداوم اخبار نگران‌کننده، ذهن بسیاری از مردم را درگیر کرده، حفظ آرامش روانی به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جامعه تبدیل شده است. روزهایی که آدم‌ها بیشتر از گذشته خبرها را رصد می‌کنند، آینده را حدس می‌زنند و گاهی میان واقعیت و پیش‌بینی‌های نگران‌کننده گرفتار می‌شوند. در چنین شرایطی، مسئله فقط یک نگرانی فردی نیست؛ بلکه روان جمعی جامعه نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. دکتر معصومه حاتمی، فوق دکترای روانشناسی سلامت، معتقد است انسان می‌تواند بحران را تحمل کند، اما زندگی دائمی در حالت پیش‌بینی بحران، ذهن را فرسوده می‌کند. او در این گفت‌وگو از «استرس مزمن جمعی»، نقش شبکه‌های اجتماعی، تفاوت امید و خوش‌بینی و راه‌های حفظ تاب‌آوری روانی سخن می‌گوید. معصومه حاتمی با اشاره به تأثیر زندگی طولانی‌مدت در شرایط نااطمینان می‌گوید: «پژوهش‌های روانشناسی نشان می‌دهد وقتی یک جامعه برای مدت طولانی ــ ۶۰، ۹۰ یا ۱۲۰ روز ــ در وضعیت نااطمینانی زندگی می‌کند، ذهن جمعی وارد «حالت هشدار مزمن» می‌شود.» او توضیح می‌دهد: وقتی مدام از اطراف می‌شنویم که چه خواهد شد، آیا جنگ رخ می‌دهد، آینده اقتصادی چه می‌شود یا احتمال تنش وجود دارد، همه درگیر یک وضعیت روانی مشترک می‌شوند و ذهن جمعی به سمت بقا حرکت می‌کند. در روانشناسی به این وضعیت «استرس مزمن جمعی» گفته می‌شود؛ حالتی که در آن ذهن و بدن، بدون وجود یک خطر مشخص و فوری، دائماً در وضعیت آماده‌باش قرار دارند. حاتمی برای توضیح این وضعیت مثال می‌زند: مثل زمانی که به یک محله خبر می‌دهند ممکن است دزد وارد شود؛ همه بیدار می‌مانند، خوابشان نمی‌برد و مدام گوش‌به‌زنگ هستند.پیامد این وضعیت فقط اضطراب فردی نیست، بلکه کاهش تحمل روانی، خستگی ذهنی، تحریک‌پذیری، اختلال خواب، کاهش همدلی اجتماعی و افزایش رفتارهای عصبی و پرخاشگرانه را نیز به همراه دارد. به گفته او، وقتی جامعه برای مدت طولانی در نااطمینانی بماند، به تدریج «فرسودگی روانی» شکل می‌گیرد؛ زیرا ذهن مردم فرصت خاموش کردن آلارم خطر را پیدا نمی‌کند. این روانشناس سلامت درباره نقش اخبار و شبکه‌های اجتماعی در تشدید نگرانی عمومی می‌گوید: امروزه شبکه‌های اجتماعی فقط انتقال‌دهنده خبر نیستند؛ بلکه تقویت‌کننده هیجان جمعی‌اند.این فضاها می‌توانند هم هیجان مثبت...
اردیبهشت ۲۷, ۱۴۰۵
زمان مطالعه: 0 دقیقه
