به گزارش کیو: وضعیت تالاب‌های لرستان طی دهه‌های اخیر تحت تأثیر عواملی همچون تغییر کاربری اراضی، تصرفات، ایجاد زهکش، برداشت‌های غیرمجاز و کاهش منابع آبی قرار گرفته است؛ شرایطی که به گفته کارشناسان و مسئولان، تعیین دقیق بستر و حریم تالاب‌ها و اجرای تکالیف قانونی دستگاه‌های متولی می‌تواند نقش مهمی در حفاظت و احیای این زیست‌بوم‌ها داشته باشد.
مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار فارس، با اشاره به قانون حفاظت، احیا و مدیریت تالاب‌های کشور مصوب سال ۱۳۹۶ اظهار کرد: بر اساس ماده یک این قانون، هرگونه بهره‌برداری و اقدامی که منجر به تخریب و آلودگی غیرقابل جبران تالاب‌ها شود، ممنوع است و تشخیص تخریب و آلودگی غیرقابل جبران نیز بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.
بهزاد جوادی افزود: مطابق قانون، سازمان حفاظت محیط زیست مکلف است نیاز آبی زیست‌محیطی تالاب‌ها را تعیین کند و وزارت نیرو نیز موظف است با تدوین و اجرای برنامه‌ای مدون، نسبت به تخصیص و تأمین این نیاز آبی اقدام کند.
وی تصریح کرد: بنابراین در موضوع حق‌آبه تالاب‌ها، ابتدا باید نیاز آبی زیست‌محیطی هر تالاب از سوی سازمان حفاظت محیط زیست تعیین و به‌صورت رسمی اعلام شود تا بر مبنای آن، برنامه تأمین و تخصیص آب تدوین شود.
مسئولیت حفاظت از تالاب‌ها با سازمان محیط زیست است
مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان با اشاره به اختلافات گذشته میان وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست درباره مسئولیت حفاظت از تالاب‌ها گفت: در پی این اختلافات، معاونت حقوقی رئیس‌جمهور در حکمی، دستگاه اجرایی مسئول حفاظت از تالاب‌ها و نماینده دولت در اعمال حقوق مالکیت تالاب‌ها را مشخص کرد.
جوادی بیان کرد: بر اساس این حکم و مستندات قانونی مربوط، مسئولیت حفاظت از تالاب‌ها بر عهده سازمان حفاظت محیط زیست است.
وی افزود: وظایف وزارت نیرو و شرکت‌های آب منطقه‌ای نیز در این زمینه مشخص است و شرکت آب منطقه‌ای موظف است حد بستر تالاب‌ها و دریاچه‌ها را بر اساس ضوابط و نشریات فنی مربوط تعیین کند.
بلمک پلدختر؛ بستر ۲۰۶ هکتاری بر اساس مطالعات فنی
جوادی درباره وضعیت تالاب گوری بلمک پلدختر اظهار کرد: بر اساس مطالعات انجام‌شده و با توجه به بیشترین پهنه آبی مشاهده‌شده در این تالاب در زمان سیلاب سال ۱۳۹۸، مساحت بستر تالاب گوری بلمک حدود ۲۰۶ هکتار محاسبه شده و نقشه مربوط نیز در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفته است.
وی با اشاره به فصلی بودن تالاب بلمک افزود: این تالاب به‌طور طبیعی در برخی دوره‌ها خشک می‌شود، اما تعیین بستر آن بر اساس ضوابط فنی و آخرین نقطه پیشروی آب انجام شده است.
مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان یکی از چالش‌های این تالاب را اقدامات و تغییرات ایجادشده در اطراف آن طی سال‌های گذشته دانست و گفت: در گذشته مجوزهایی برای ایجاد موتور تلمبه و ایستگاه‌های پمپاژ و همچنین بهره‌برداری کشاورزی صادر شده و در دهه‌های گذشته نیز برای بخشی از اراضی منطقه اسناد کشاورزی صادر شده است.
جوادی ادامه داد: ایجاد زهکش در اطراف تالاب نیز از دیگر عواملی بوده که در دوره‌هایی موجب تخلیه آب تالاب و انتقال آن به اراضی پایین‌دست شده است.
وی افزود: در سال‌های گذشته و پس از بارندگی‌های شدید، به دلیل قرار گرفتن تالاب در مسیر محور پلدختر به سمت اهواز، آب‌گرفتگی و افزایش حجم آب تالاب مشکلاتی برای تردد ایجاد می‌کرد که در همین راستا اقداماتی برای تخلیه آب انجام شده است.
### بیشه‌دالان؛ بستر ۲۷۸ هکتاری در برابر وسعت تاریخی ۴۹۰ هکتار
مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان درباره تالاب بیشه‌دالان بروجرد نیز اظهار کرد: مطالعات این تالاب از سال ۱۳۹۶ در دستور کار قرار گرفت و بررسی‌های مختلفی از جمله جمع‌آوری و صحت‌سنجی اطلاعات، تهیه نقشه‌های هوایی و مطالعات تخصصی در حوزه‌های هواشناسی، هیدرولوژی، هیدرودینامیک، رسوب، اکولوژی و کاربری اراضی انجام شد.
وی با بیان اینکه تالاب بیشه‌دالان در حدود ۱۵ کیلومتری جنوب‌شرقی بروجرد قرار دارد، گفت: این تالاب یکی از زیست‌بوم‌های مهم استان است و پوشش گیاهی و گونه‌های متنوع پرندگان در آن وجود دارد.
جوادی افزود: بر اساس مطالعات انجام‌شده، مساحت تالاب در گذشته حدود ۴۹۰ هکتار عنوان شده بود، اما بر اساس آخرین بررسی‌ها و ضوابط تعیین بستر، مساحت بستر فعلی تالاب حدود ۲۷۸ هکتار تعیین شده است.
وی ایجاد زهکش و دخالت در مسیر طبیعی خروج آب را از جمله مشکلات تالاب بیشه‌دالان دانست و گفت: این موضوع در کنار سایر عوامل، بر وضعیت آبی تالاب تأثیر گذاشته است.
تالاب تنور دورود در معرض تغییر کاربری
جوادی درباره تالاب تنور در شهرستان دورود نیز اظهار کرد: این تالاب در حدود ۸ کیلومتری دورود قرار دارد و در گذشته وسعت بیشتری داشته، اما از اوایل دهه ۸۰ به‌دلیل تغییر کاربری و توسعه فعالیت‌های کشاورزی، بخش‌هایی از آن تحت تأثیر قرار گرفته است.
وی افزود: در محدوده تالاب تنور طی سال‌های گذشته فعالیت‌های کشاورزی و حتی ایجاد استخرهای پرورش ماهی انجام شده و قطع پوشش گیاهی و سایر مداخلات نیز بر وضعیت تالاب اثر گذاشته است.
مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان تصریح کرد: در برخی نقاط، برداشت آب و حفر چاه نیز بر شرایط تالاب اثرگذار بوده است؛ با این حال، همچنان گونه‌های مختلف پرندگان در محدوده تالاب مشاهده می‌شوند و این منطقه از نظر زیست‌محیطی اهمیت دارد.
جوادی خاطرنشان کرد: در محدوده پایین‌دست تالاب نیز روستاهایی از جمله یوسف‌آباد و امیرآباد قرار دارند و تغییر کاربری اراضی در اطراف تالاب، یکی از عوامل تهدیدکننده شرایط طبیعی آن محسوب می‌شود.
تعیین نیاز آبی؛ نخستین گام برای احیای تالاب‌ها
وی در پایان تأکید کرد: حفاظت و احیای تالاب‌ها نیازمند همکاری دستگاه‌های متولی و مشارکت مردم است و نمی‌توان این موضوع را صرفاً با اقدامات یک دستگاه دنبال کرد.
مدیر دفتر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای لرستان گفت: برای برنامه‌ریزی و تأمین حق‌آبه تالاب‌ها، ابتدا باید نیاز آبی زیست‌محیطی هر تالاب توسط سازمان حفاظت محیط زیست تعیین و به‌صورت رسمی اعلام شود تا وزارت نیرو نیز بر اساس آن نسبت به برنامه‌ریزی برای تأمین و تخصیص آب اقدام کند.
بدون دیدگاه