سالمندی فعال؛ از حمایت‌پذیری تا مشارکت اجتماعی

استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه آیت‌الله‌العظمی بروجردی(ره) با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به دوره سالمندی گفت: سالمندان تنها نیازمند دریافت خدمات حمایتی نیستند، بلکه با حفظ استقلال، روابط اجتماعی و احساس مفید بودن می‌توانند همچنان در جامعه نقش‌آفرین باشند و مشارکت اجتماعی آنان یکی از عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی در این دوره است.

به گزارش کیو: سید سعید حسینی‌زاده آرانی به مناسبت روز جهانی سالمندان با اشاره به اهمیت توجه اجتماعی به این دوره از زندگی اظهار کرد: سالمندی نباید صرفاً دوره‌ای از کاهش توان جسمی یا افزایش نیاز به مراقبت تلقی شود؛ بلکه بخشی طبیعی از چرخه زندگی است که کیفیت آن تا حد زیادی به شرایط خانوادگی، اقتصادی، فرهنگی و میزان حضور فرد در جامعه بستگی دارد.

وی افزود: از این منظر، سالمندی تنها یک موضوع فردی یا خانوادگی نیست و ابعاد گسترده‌ای در سطح جامعه دارد. نحوه مواجهه خانواده، نهادهای اجتماعی و محیط شهری با سالمندان می‌تواند بر میزان استقلال، احساس تعلق و کیفیت زندگی آنان تأثیر بگذارد.

این استاد دانشگاه با اشاره به اهمیت احساس تعلق و مفید بودن در دوره سالمندی بیان کرد: یکی از نیازهای مهم سالمندان، حفظ ارتباط با شبکه‌های خانوادگی و اجتماعی و برخورداری از نقش‌های معنادار است. هنگامی که فرد به‌تدریج از این شبکه‌ها فاصله می‌گیرد یا نقش‌های اجتماعی او کاهش می‌یابد، زمینه برای انزوا و افت کیفیت زندگی بیشتر می‌شود.

حسینی‌زاده آرانی ادامه داد: خانواده، محله، نهادهای اجتماعی و فضاهای عمومی می‌توانند با ایجاد فرصت برای ارتباط، گفت‌وگو و مشارکت، به حفظ پیوند سالمندان با جامعه کمک کنند. حضور در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی، ارتباط با نسل‌های دیگر و امکان ایفای نقش در جامعه، می‌تواند احساس استقلال و اثرگذاری را در این دوره تقویت کند.

وی با تأکید بر اینکه افزایش جمعیت سالمند نیازمند سیاست‌گذاری متناسب با این تغییر جمعیتی است، گفت: مواجهه با سالمندی نباید به ارائه خدمات حمایتی محدود شود. مناسب‌سازی محیط‌های شهری، تسهیل دسترسی به خدمات، توسعه برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی، ایجاد فرصت‌های مشارکت و توجه به امنیت اقتصادی سالمندان، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به تحقق سالمندی فعال کمک کند.

این استاد دانشگاه افزود: در چنین رویکردی، سالمند صرفاً دریافت‌کننده حمایت نیست، بلکه همچنان می‌تواند حامل تجربه، دانش و سرمایه اجتماعی باشد. بنابراین، سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با سالمندان باید علاوه بر نیازهای مراقبتی، ظرفیت‌های آنان برای مشارکت و انتقال تجربه را نیز در نظر بگیرد.

حسینی‌زاده آرانی در ادامه تصریح کرد: کیفیت سالمندی حاصل مجموعه‌ای از عوامل به‌هم‌پیوسته است و نمی‌توان آن را تنها به وضعیت جسمی افراد تقلیل داد. شرایط اقتصادی، روابط خانوادگی، دسترسی به خدمات، ارتباطات اجتماعی و امکان حضور در جامعه، همگی در تجربه افراد از دوره سالمندی نقش دارند.

وی خاطرنشان کرد: تقویت روابط بین‌نسلی، حمایت از خانواده‌ها، گسترش فرصت‌های مشارکت اجتماعی و طراحی سیاست‌هایی متناسب با نیازهای واقعی سالمندان می‌تواند زمینه‌ای فراهم کند تا افراد در سال‌های سالمندی نیز از حضور معنادار، استقلال نسبی و ارتباط مستمر با جامعه برخوردار باشند.

از این منظر، «سالمندی فعال» تنها به معنای حفظ توانایی‌های فردی نیست، بلکه به ایجاد محیطی اجتماعی اشاره دارد که سالمندان بتوانند متناسب با توانایی‌ها و شرایط خود در آن حضور داشته باشند، ارتباط برقرار کنند و همچنان بخشی از زندگی اجتماعی جامعه باشند.

., [04/09/2026 05:59 ق.ظ]

بدون دیدگاه

ارسال دیدگاه

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای الزامی با * مشخص شده‌اند.

., [04/09/2026 05:59 ق.ظ]