به گزارش کیو: آنفلوآنزا یکی از بیماری‌های ویروسی دستگاه تنفسی است که می‌تواند با علائمی مانند تب، لرز، سردرد، درد عضلانی، سرفه و بی‌حالی بروز کند. در روزهای ابتلا، کاهش اشتها و احساس ضعف ممکن است باعث شود فرد تمایل چندانی به خوردن غذا نداشته باشد؛ موضوعی که مراقبت از بیمار، به‌ویژه کودکان و سالمندان، را دشوارتر می‌کند.
اگرچه هیچ غذای خاص، دمنوش یا نوشیدنی‌ای به‌تنهایی قادر به درمان آنفلوآنزا نیست، رعایت چند اصل ساده در خانه می‌تواند به تأمین مایعات و مواد مغذی مورد نیاز بدن کمک کند. استراحت کافی، نوشیدن مایعات و مصرف غذاهایی که بیمار به‌راحتی تحمل می‌کند، از مهم‌ترین اقدامات حمایتی در دوران بیماری هستند.
۱. آب و مایعات کافی؛ نخستین اولویت در دوران بیماری
تب و تعریق ناشی از بیماری می‌تواند نیاز بدن به مایعات را افزایش دهد. از سوی دیگر، بی‌حالی ممکن است باعث شود فرد کمتر از حد معمول آب بنوشد. به همین دلیل، تأمین مایعات کافی یکی از مهم‌ترین نکات مراقبت خانگی از بیمار مبتلا به آنفلوآنزاست.
آب ساده، سوپ رقیق و آب‌گوشت کم‌چرب از گزینه‌هایی هستند که می‌توانند به تأمین مایعات کمک کنند. اگر بیمار نمی‌تواند مقدار زیادی آب را در یک نوبت بنوشد، بهتر است نوشیدن را با حجم کم و در فاصله‌های کوتاه‌تر امتحان کند.
آبمیوه طبیعی نیز در صورت تمایل بیمار می‌تواند بخشی از برنامه نوشیدنی او باشد، اما نباید جای آب را به‌طور کامل بگیرد. همچنین مصرف آبمیوه به معنای درمان عفونت ویروسی نیست.
کاهش واضح ادرار، خشکی دهان، سرگیجه، ضعف غیرعادی یا ناتوانی در نوشیدن مایعات می‌تواند نشانه کم‌آبی باشد و به‌ویژه در کودکان و سالمندان نیازمند توجه پزشکی است.
۲. سوپ مرغ و سبزیجات؛ غذایی سبک برای روزهای بی‌اشتهایی
سوپ یکی از غذاهای مناسب برای زمانی است که بیمار به دلیل تب و بی‌حالی اشتهای چندانی ندارد. سوپ مرغ و سبزیجات، سوپ برنج و دیگر غذاهای کم‌چرب و رقیق می‌توانند علاوه بر تأمین بخشی از مایعات مورد نیاز بدن، مقداری انرژی و مواد مغذی نیز فراهم کنند.
برای آماده کردن یک سوپ ساده می‌توان از مرغ پخته، برنج یا مقدار کمی رشته، هویج و سایر سبزیجات استفاده کرد. بهتر است غذا متناسب با اشتها و توان بیمار تهیه شود و حجم آن در صورت نیاز کاهش یابد.
در مورد کودکان نیز لازم نیست آن‌ها را به خوردن یک وعده کامل مجبور کرد. ارائه مقدار کم غذا در چند نوبت و توجه به علائم گرسنگی و سیری کودک، رویکرد مناسب‌تری است.
۳. نوشیدنی‌های گرم برای تسکین گلودرد
نوشیدنی‌های گرم می‌توانند برای بعضی از افراد مبتلا به آنفلوآنزا، به‌ویژه هنگام گلودرد یا سرفه، تسکین‌دهنده باشند. آب گرم، سوپ رقیق و دمنوش‌های ساده بدون کافئین از گزینه‌های قابل استفاده هستند.
عسل نیز ممکن است به کاهش سرفه کمک کند. بزرگسالان و کودکان بالای یک سال می‌توانند در صورت نداشتن منع مصرف، مقدار کمی عسل را به‌تنهایی یا در آب گرم مصرف کنند. با این حال، عسل نباید به کودکان زیر یک سال داده شود، زیرا خطر بوتولیسم نوزادی وجود دارد.
درباره دمنوش‌های گیاهی نیز باید احتیاط کرد؛ طبیعی بودن یک فرآورده لزوماً به معنای بی‌خطر بودن آن نیست. افرادی که دارو مصرف می‌کنند، بیماری زمینه‌ای دارند یا باردار هستند، بهتر است پیش از مصرف مداوم فرآورده‌های گیاهی با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
۴. میوه‌ها و سبزیجات؛ منابعی برای تأمین مواد مغذی
مرکبات، کیوی، فلفل دلمه‌ای و برخی سبزیجات از منابع ویتامین C هستند و می‌توانند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشند. میوه‌ها همچنین بسته به نوع خود، آب، فیبر و مواد مغذی دیگری در اختیار بدن قرار می‌دهند.
با این حال، مصرف مقدار زیاد ویتامین C یا خوردن آبلیمو و پرتقال به‌تنهایی آنفلوآنزا را درمان نمی‌کند. بهتر است بیمار بر اساس اشتها و تحمل خود، از انواع میوه‌ها و سبزیجات استفاده کند.
اگر گلودرد شدید است یا خوردن میوه‌های اسیدی باعث تحریک گلو و معده می‌شود، می‌توان میوه‌های نرم‌تر یا گزینه‌های دیگری را انتخاب کرد که مصرف آن‌ها راحت‌تر باشد.
۵. غذاهای ساده برای معده حساس
برخی افراد در دوران آنفلوآنزا یا دیگر عفونت‌های ویروسی ممکن است علاوه بر علائم تنفسی، دچار تهوع، دل‌درد یا ناراحتی گوارشی شوند. در این شرایط، غذاهای ساده و کم‌چرب معمولاً انتخاب قابل‌تحمل‌تری هستند.
برنج ساده، سیب‌زمینی آب‌پز، نان، موز و سوپ سبک از گزینه‌هایی هستند که می‌توان بر اساس وضعیت بیمار در نظر گرفت. لازم نیست همه افراد از یک الگوی غذایی ثابت پیروی کنند؛ مهم این است که غذا با وضعیت جسمی و اشتهای فرد سازگار باشد.
اگر بیمار به‌طور مداوم استفراغ می‌کند یا قادر به نگه داشتن مایعات نیست، نباید موضوع را صرفاً به بی‌اشتهایی نسبت داد. در این شرایط، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
۶. مصرف غذاهای چرب و سنگین را محدود کنید
غذاهای بسیار چرب، سرخ‌کرده و پرحجم ممکن است هنگام بیماری برای بعضی افراد سنگین باشند و احساس تهوع یا ناراحتی معده را تشدید کنند.
به همین دلیل، می‌توان در روزهای بیماری غذاهایی مانند مرغ پخته، برنج، سوپ و سیب‌زمینی آب‌پز را جایگزین وعده‌های سنگین کرد. البته نیازی به حذف کامل غذاهای معمول خانواده نیست؛ انتخاب غذا باید با توجه به تحمل بیمار انجام شود.
اگر اشتهای فرد کاهش یافته است، وعده‌های کوچک‌تر و متعدد می‌توانند از یک وعده حجیم راحت‌تر باشند.
۷. شیرینی و نوشیدنی‌های کافئین‌دار را جایگزین غذای اصلی نکنید
در دوران بیماری، ممکن است فرد به دلیل کاهش اشتها بیشتر به بیسکویت، کیک یا خوراکی‌های شیرین تمایل داشته باشد. مصرف محدود این خوراکی‌ها لزوماً مشکل‌ساز نیست، اما نباید باعث شود دریافت غذاهای مغذی و مایعات کافی کاهش یابد.
آب و نوشیدنی‌های ساده بهتر است بخش اصلی تأمین مایعات را تشکیل دهند. قهوه و دیگر نوشیدنی‌های کافئین‌دار نیز نباید جایگزین آب شوند؛ به‌خصوص اگر باعث اختلال خواب، تپش قلب یا احساس ناخوشایند در بیمار شوند.
خواب و استراحت کافی از بخش‌های مهم مراقبت در دوران بیماری هستند؛ بنابراین بهتر است مصرف نوشیدنی‌های محرک با توجه به وضعیت فرد تنظیم شود.
۸. استراحت کافی و کاهش انتقال بیماری به اعضای خانواده
مراقبت خانگی از آنفلوآنزا تنها به تغذیه محدود نمی‌شود. استراحت کافی، پرهیز از فعالیت سنگین و توجه به وضعیت عمومی بیمار نیز اهمیت دارند.
از آنجا که آنفلوآنزا می‌تواند به دیگران منتقل شود، بهتر است فرد بیمار تا حد امکان در خانه بماند، تماس نزدیک با دیگران را کاهش دهد، هنگام سرفه و عطسه دهان و بینی خود را بپوشاند و دست‌هایش را مرتب بشوید. تهویه مناسب فضای خانه و استفاده از ماسک در موقعیت‌های لازم نیز می‌تواند به کاهش انتقال ویروس کمک کند.
چه زمانی درمان خانگی آنفلوآنزا کافی نیست؟
مراقبت خانگی می‌تواند به کاهش ناراحتی‌های ناشی از بیماری کمک کند، اما در همه شرایط کافی نیست. برخی افراد، از جمله کودکان خردسال، سالمندان، زنان باردار و مبتلایان به بیماری‌های مزمن یا ضعف سیستم ایمنی، بیشتر در معرض عوارض آنفلوآنزا قرار دارند.
در صورت بروز علائم زیر، باید به‌سرعت ارزیابی پزشکی انجام شود:
- تنگی نفس یا دشواری در تنفس
- درد یا فشار مداوم در قفسه سینه
- گیجی، کاهش سطح هوشیاری یا ضعف شدید
- کاهش قابل توجه ادرار یا نشانه‌های کم‌آبی
- ناتوانی در نوشیدن مایعات یا استفراغ مداوم
- بهبود اولیه و سپس بازگشت تب یا بدتر شدن سرفه و وضعیت عمومی
همچنین اگر علائم تازه شروع شده‌اند و بیمار در گروه‌های پرخطر قرار دارد، بهتر است زودتر با پزشک تماس بگیرد؛ زیرا داروهای ضدویروس در برخی بیماران می‌توانند مفید باشند و معمولاً شروع زودهنگام آن‌ها اهمیت دارد. این داروها باید با نظر پزشک مصرف شوند.
جمع‌بندی؛ برای بهبود آنفلوآنزا در خانه چه کنیم؟
برای مراقبت از فرد مبتلا به آنفلوآنزا، نیازی به تهیه غذاهای خاص یا استفاده از نسخه‌های خانگی پیچیده نیست. نوشیدن مایعات کافی، مصرف سوپ و غذاهای ساده، استفاده متعادل از میوه‌ها و سبزیجات، استراحت و رعایت اصول پیشگیری از انتقال بیماری، اقدامات مهمی هستند که می‌توان در خانه انجام داد.
با این حال، هیچ‌یک از این روش‌ها جایگزین درمان پزشکی در موارد ضروری نیستند. توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه به‌موقع به پزشک، به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری زمینه‌ای، اهمیت بیشتری از تکیه بر خوراکی‌ها و دمنوش‌های موسوم به درمان خانگی دارد.
بدون دیدگاه