به گزارش کیو: در سال‌های اخیر، بیماری‌های قلبی دیگر محدود به سنین میانسالی و سالمندی نیستند و مواردی از بروز سکته قلبی در جوانان نیز مشاهده می‌شود؛ جوانانی که ممکن است هنگام فعالیت روزمره، ورزش یا حتی بدون علائم قبلی، با یک عارضه جدی قلبی مواجه شوند.
به گفته یک متخصص قلب و عروق، سن ابتلا به بیماری‌های قلبی و سکته قلبی در سال‌های اخیر کاهش یافته و مواردی از بروز سکته در افراد زیر ۴۰ سال و حتی حوالی ۳۰ سالگی مشاهده می‌شود.
فشار خون کنترل‌نشده، سبک زندگی کم‌تحرک، مصرف فست‌فود و غذاهای ناسالم، استعمال سیگار و عوامل ژنتیکی از جمله مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش دهند.
فشار خون؛ بیماری خاموشی که می‌تواند قلب و مغز را هدف قرار دهد
احمد داوری، متخصص قلب و عروق، با اشاره به شیوع فشار خون در جامعه اظهار کرد: فشار خون یکی از بیماری‌های شایع در سراسر جهان و کشور است که به دلیل نداشتن علائم مشخص در بسیاری از موارد، «قاتل خاموش» نامیده می‌شود.
وی افزود: در حدود ۹۰ درصد موارد، فرد مبتلا به فشار خون بالا ممکن است هیچ علامتی احساس نکند و به همین دلیل تا زمانی که فشار خون اندازه‌گیری نشود، ممکن است از ابتلای خود به این بیماری مطلع نباشد.
داوری درباره نحوه صحیح اندازه‌گیری فشار خون گفت: فرد باید در محیطی آرام بنشیند، اضطراب و استرس نداشته باشد و هنگام اندازه‌گیری نیز صحبت نکند. توصیه می‌شود فرد چند دقیقه پیش از اندازه‌گیری در حالت آرام قرار داشته باشد و سپس فشار خون خود را اندازه‌گیری کند.
وی ادامه داد: اگر فشار خون فرد بالاتر از محدوده طبیعی باشد، باید برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کند. البته در بسیاری از موارد، افزایش فشار خون الزاماً به معنای نیاز فوری به دارو نیست و ممکن است با اصلاح سبک زندگی، رعایت رژیم غذایی و توجه به برخی نکات بتوان آن را کنترل کرد؛ با این حال، در شرایط خاص و بر اساس نظر پزشک، درمان دارویی ضرورت پیدا می‌کند.
ژنتیک و سبک زندگی در ابتلا به فشار خون نقش دارند
این متخصص قلب و عروق با بیان اینکه فشار خون علل مختلفی دارد، گفت: در حدود ۹۰ درصد موارد، علت مشخص و واحدی برای فشار خون بالا پیدا نمی‌شود و عواملی مانند ژنتیک، سابقه خانوادگی و افزایش سن در بروز آن نقش دارند.
به گفته وی، با افزایش سن، خاصیت ارتجاعی دیواره عروق کاهش پیدا می‌کند و همین مسئله می‌تواند زمینه افزایش فشار خون را فراهم کند. با این حال، در حدود ۱۰ درصد موارد، فشار خون ممکن است ناشی از یک بیماری یا علت زمینه‌ای باشد که بر اساس شرح حال، معاینه و بررسی‌های پزشکی باید شناسایی شود.
داوری مصرف زیاد نمک، استعمال سیگار و نداشتن فعالیت بدنی مناسب را از عوامل مؤثر در افزایش فشار خون دانست و گفت: افراد مبتلا به فشار خون باید فعالیت بدنی مناسب داشته باشند و مصرف نمک را به‌شدت کاهش دهند. توصیه می‌شود از اضافه کردن نمک به غذا در سر سفره خودداری شود، چراکه بسیاری از مواد غذایی و ترکیبات مورد استفاده در غذا نیز حاوی نمک هستند.
وی درباره تأثیر استرس بر فشار خون نیز توضیح داد: افزایش موقت فشار خون هنگام عصبانیت، ناراحتی یا فعالیت بدنی، واکنشی طبیعی در بدن است و نباید آن را با بیماری فشار خون اشتباه گرفت. به همین دلیل هنگام اندازه‌گیری فشار خون، فرد باید در محیطی آرام و بدون اضطراب باشد تا عدد به‌دست‌آمده قابل اعتماد باشد.
فشار خون در جوانان؛ ضرورت بررسی علل زمینه‌ای
داوری با اشاره به کاهش سن ابتلا به فشار خون گفت: با افزایش سن و کاهش خاصیت ارتجاعی دیواره عروق، احتمال ابتلا به فشار خون بیشتر می‌شود، اما امروزه افرادی در سنین ۳۰ تا ۵۰ سال و حتی زیر ۳۰ سال نیز با فشار خون بالا به پزشک مراجعه می‌کنند.
وی افزود: در افرادی که در سنین پایین دچار فشار خون می‌شوند، باید علل زمینه‌ای مورد بررسی قرار گیرد. بیماری‌هایی مانند تنگی آئورت، تنگی شریان‌های کلیوی یا برخی اختلالات غدد فوق‌کلیوی می‌توانند در بروز فشار خون نقش داشته باشند و باید بر اساس شرایط بیمار بررسی شوند.
فشار خون کنترل‌نشده؛ تهدیدی برای قلب، مغز و کلیه
این متخصص قلب و عروق درباره عوارض فشار خون کنترل‌نشده اظهار کرد: فشار خون بالا در طولانی‌مدت می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. دلیل نام‌گذاری آن به عنوان «قاتل خاموش» نیز این است که ممکن است فرد هیچ علامتی نداشته باشد، اما بیماری به مرور زمان به اندام‌های مختلف بدن آسیب وارد کند.
وی ادامه داد: فشار خون کنترل‌نشده می‌تواند خطر سکته مغزی، سکته قلبی و نارسایی کلیه را افزایش دهد و به عروق اندام‌های مختلف بدن آسیب برساند.
داوری با اشاره به موارد مراجعه بیماران به اورژانس گفت: بیمارانی را مشاهده می‌کنیم که به دلیل فشار خون کنترل‌نشده با عوارض جدی مراجعه می‌کنند؛ از جمله بیمارانی که با سکته مغزی یا خونریزی مغزی به اورژانس مراجعه کرده‌اند. افزایش شدید و کنترل‌نشده فشار خون می‌تواند به عروق مغز آسیب وارد کرده و زمینه خونریزی مغزی را فراهم کند.
وی افزود: فشار خون کنترل‌نشده در طولانی‌مدت بر قلب نیز اثر می‌گذارد و می‌تواند باعث بزرگ شدن قلب و افزایش خطر بروز عوارض قلبی شود.
سکته قلبی در ۳۰ سالگی؛ نقش پررنگ سبک زندگی
داوری درباره کاهش سن ابتلا به بیماری‌های قلبی و سکته قلبی گفت: متأسفانه سن ابتلا به بیماری‌های قلبی و سکته قلبی به شکل قابل توجهی کاهش پیدا کرده است. در کنار عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی، سبک زندگی نقش بسیار مهمی در این زمینه دارد.
وی مصرف غذاهای نامناسب و فست‌فودها و کاهش فعالیت بدنی را از عوامل مؤثر در بروز بیماری‌های قلبی دانست و افزود: در حال حاضر بیمارانی را مشاهده می‌کنیم که در سنین زیر ۴۰ سال و حتی حدود ۳۰ سالگی با سکته قلبی مراجعه می‌کنند.
به گفته داوری، اگر فردی زمینه ژنتیکی و سابقه خانوادگی بیماری قلبی داشته باشد و در کنار آن سبک زندگی مناسبی نیز نداشته باشد، احتمال بروز بیماری در سنین پایین‌تر افزایش پیدا می‌کند.
سابقه خانوادگی به معنای ابتلای قطعی نیست
این متخصص قلب و عروق با تأکید بر نقش قابل توجه سبک زندگی در پیشگیری از بیماری‌های قلبی گفت: داشتن زمینه ژنتیکی به این معنا نیست که فرد حتماً در طول زندگی به بیماری قلبی یا سکته قلبی مبتلا خواهد شد.
وی افزود: حتی اگر فردی سابقه خانوادگی و زمینه ژنتیکی داشته باشد، با داشتن فعالیت بدنی مناسب، رعایت رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی می‌تواند خطر ابتلا را تا حد زیادی کاهش دهد.
آلودگی هوا و فشار مضاعف بر قلب
داوری آلودگی هوا را نیز از عوامل مؤثر بر سلامت قلب و عروق دانست و گفت: تنفس هوای آلوده به مرور زمان می‌تواند بر عملکرد ریه تأثیر منفی بگذارد. ریه و قلب دو دستگاه مرتبط با یکدیگر هستند و عملکرد آنها به هم وابسته است.
وی ادامه داد: آسیب و اختلال در عملکرد ریه می‌تواند فشار بیشتری به قلب وارد کند و در طولانی‌مدت زمینه نارسایی قلبی را فراهم کند. همچنین کاهش عملکرد قلب و ایجاد اختلال در پمپاژ آن می‌تواند به افزایش بیماری‌های قلبی و عروقی منجر شود.
درد قفسه سینه و تنگی نفس را جدی بگیرید
این متخصص قلب و عروق با تأکید بر اهمیت توجه به علائم هشدار گفت: اگر فرد هنگام فعالیت‌های روزمره، راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها یا ورزش دچار درد یا سوزش قفسه سینه یا تنگی نفس شود، باید برای بررسی وضعیت قلب به پزشک متخصص مراجعه کند.
وی افزود: این علائم به‌ویژه زمانی که هنگام فعالیت ایجاد می‌شوند، باید جدی گرفته شوند و نیاز به بررسی پزشکی دارند.
داوری خاطرنشان کرد: اگر فرد هیچ علامتی ندارد و در فعالیت‌های روزمره، راه رفتن و ورزش نیز دچار درد یا سوزش قفسه سینه و تنگی نفس نمی‌شود، لزوماً نیازی به انجام بررسی‌های تکمیلی قلبی ندارد؛ مگر اینکه دارای عوامل خطر بیماری‌های قلبی باشد.
کنترل سه عامل خطر؛ دیابت، فشار خون و سیگار
داوری درباره راه‌های پیشگیری از بیماری‌های قلبی گفت: افراد مبتلا به دیابت باید قند خون خود را به‌خوبی کنترل کنند. افراد مبتلا به فشار خون نیز باید فشار خون خود را تحت کنترل داشته باشند و اگر فردی سیگار مصرف می‌کند، ترک سیگار بسیار مهم است.
وی تأکید کرد: کنترل عوامل خطر بیماری‌های قلبی می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری داشته باشد. فردی که دیابت، فشار خون یا سایر عوامل خطر را دارد، باید این موارد را کنترل کند تا احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی کاهش پیدا کند.
چکاپ از ۲۰ سالگی
این متخصص قلب و عروق درباره زمان مناسب انجام بررسی‌های دوره‌ای گفت: اگر فردی در هر سنی، از جمله بالای ۴۰ سال، هیچ علامتی ندارد و هنگام فعالیت، راه رفتن یا ورزش نیز دچار علائم هشدار نمی‌شود، الزاماً نیازی به مراجعه مکرر برای بررسی‌های تخصصی قلب ندارد.
وی افزود: با این حال، انجام چکاپ‌های دوره‌ای برای بررسی فشار خون، قند خون و چربی خون اهمیت دارد و توصیه می‌شود این بررسی‌ها از حدود ۲۰ سالگی آغاز شود و در صورت طبیعی بودن نتایج، به صورت دوره‌ای تکرار شود.
داوری خاطرنشان کرد: در صورتی که قند خون، چربی خون یا فشار خون فرد غیرطبیعی باشد، باید بر اساس شرایط بیمار و نظر پزشک، پیگیری و درمان مناسب انجام شود.
داروهای کاهش وزن؛ جایگزین سبک زندگی سالم نیستند
داوری در ادامه درباره مصرف برخی داروهای تزریقی کاهش وزن و نگرانی‌ها درباره عوارض قلبی آنها گفت: این داروها به‌تازگی وارد بازار شده‌اند و برای بررسی دقیق عوارض آنها به مطالعات بیشتری در آینده نیاز است.
وی افزود: در مطالعاتی که تاکنون انجام شده، به‌جز در افرادی که سابقه سرطان تیروئید دارند و باید بررسی‌های لازم درباره آنها انجام شود، عارضه خاص دیگری که نگرانی جدی ایجاد کند مشاهده نشده است.
این متخصص قلب و عروق تأکید کرد: به دلیل جدید بودن این داروها، باید منتظر نتایج مطالعات و بررسی‌های بیشتر باشیم تا مشخص شود آیا در طولانی‌مدت عوارض جدیدی ایجاد می‌کنند یا خیر.
تهوع، یبوست و اسهال از عوارض احتمالی
وی درباره عوارض این داروها گفت: داروهایی که از نظر مکانیسم مصرف در گروه داروهایی مانند «مانجارو» قرار می‌گیرند، می‌توانند باعث کاهش حرکات معده شوند و به همین دلیل، برخی عوارض گوارشی مانند تهوع، یبوست و اسهال در مصرف‌کنندگان آنها ممکن است مشاهده شود.
داوری افزود: درباره سایر عوارض، با توجه به جدید بودن این داروها، همچنان به مطالعات بیشتری نیاز است تا بتوان با اطمینان درباره عوارض احتمالی بلندمدت آنها اظهار نظر کرد.
داروی لاغری جایگزین رژیم غذایی و فعالیت بدنی نمی‌شود
این متخصص قلب و عروق با تأکید بر اینکه داروهای کاهش وزن نباید جایگزین اصلاح سبک زندگی شوند، گفت: حتی در زمان استفاده از این داروها، رعایت رژیم غذایی و اصلاح سبک زندگی اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: ممکن است فرد با استفاده از این آمپول‌ها در مدت مشخصی کاهش وزن داشته باشد، اما نمی‌توان انتظار داشت که فرد برای تمام عمر از این داروها استفاده کند. بنابراین فرد باید در کنار درمان، رژیم غذایی مناسب و سبک زندگی سالم را نیز رعایت کند تا بتواند کاهش وزن خود را حفظ کند.
احتمال بازگشت وزن پس از قطع دارو
داوری درباره احتمال بازگشت وزن پس از قطع مصرف این داروها گفت: اگر فرد پس از قطع دارو رژیم غذایی و سبک زندگی مناسب را رعایت نکند، احتمال بازگشت وزن وجود دارد و حتی ممکن است وزن با سرعت بیشتری افزایش پیدا کند.
وی تأکید کرد: استفاده از این آمپول‌ها نباید به این معنا باشد که فرد پس از کاهش وزن دیگر نیازی به رعایت رژیم غذایی و فعالیت بدنی ندارد. در نهایت، آنچه اهمیت دارد اصلاح سبک زندگی و رعایت رژیم غذایی است.
درباره مرگ پس از مصرف داروها نمی‌توان شتاب‌زده قضاوت کرد
این متخصص قلب و عروق درباره گزارش‌هایی مبنی بر مرگ افراد پس از مصرف داروهای کاهش وزن نیز گفت: صرفاً با مشاهده یک یا دو مورد و گزارش‌های موردی نمی‌توان نتیجه گرفت که دارو مستقیماً باعث مرگ فرد شده است.
وی افزود: برای اثبات ارتباط میان مصرف یک دارو و عارضه‌ای مانند مرگ، به مطالعات علمی و بررسی‌های دقیق و گسترده نیاز است.
داوری خاطرنشان کرد: این داروها در حال حاضر در حال تجویز و استفاده هستند و باید مطالعات بیشتری انجام شود تا مشخص شود در بلندمدت چه عوارضی ممکن است ایجاد کنند. بنابراین نمی‌توان بر اساس چند مورد پراکنده درباره ایمنی یا خطرناک بودن قطعی این داروها قضاوت کرد و باید منتظر نتایج مطالعات علمی بیشتر بود.
بدون دیدگاه